પતંજલિ આયુર્વેદનું કહેવું છે કે તેમનાં ઓર્ગેનિક અભિયાનનો હેતુ એક તરફ પર્યાવરણનું રક્ષણ કરવો છે તો બીજી તરફ ગ્રાહકોને સ્વસ્થ જીવન આપવું છે. સ્વામી રામદેવ અને આચાર્ય બાલકૃષ્ણ દ્વારા સ્થાપિત આ કંપની આયુર્વેદિક ઉત્પાદનો માટે જાણીતી છે, પરંતુ સાથે સાથે પ્રકૃતિ પ્રત્યેની જવાબદારી પર પણ ખાસ ભાર મૂકે છે.
ઓર્ગેનિક ખેતી, સૌર ઊર્જા પ્રોજેક્ટ્સ અને વેસ્ટ મેનેજમેન્ટ દ્વારા પતંજલિ દાવો કરે છે કે તે માણસ અને પ્રકૃતિ બંને માટે સકારાત્મક અસર ઊભી કરી રહ્યું છે.
ઓર્ગેનિક ખેતીને પ્રોત્સાહન
પતંજલિ ઓર્ગેનિક રિસર્ચ ઇન્સ્ટિટ્યૂટ (PORI) મારફતે કંપનીએ બાયોફર્ટિલાઇઝર અને બાયોપેસ્ટિસાઇડ બનાવ્યા છે, જેનાથી રસાયણો પરનો આધાર ઓછો થાય છે.
આથી જમીનની ઉર્વરતા વધે છે, પાણી અને હવાના પ્રદૂષણમાં ઘટાડો થાય છે અને જીવવૈવિધ્યતા જળવાઈ રહે છે.
હાલ સુધીમાં PORI દ્વારા 8 રાજ્યોમાં 8,413 ખેડૂતોને ઓર્ગેનિક ખેતી માટે તાલીમ આપવામાં આવી છે. કંપનીનું માનવું છે કે આ પ્રયત્નોથી પર્યાવરણ શુદ્ધ રહે છે અને ખેડૂતોની આવકમાં પણ વધારો થાય છે.
ગામડાં અને શહેર માટે સ્વચ્છ ઊર્જા
પતંજલિ સૌર ઊર્જામાં પણ રોકાણ કરી રહ્યું છે. સસ્તા દરે સોલર પેનલ, ઇન્વર્ટર અને બેટરી ઉપલબ્ધ કરાવીને ગામડાંમાં સ્વચ્છ ઊર્જા પહોંચાડી રહી છે.
સ્વામી રામદેવનું સ્વપ્ન છે કે દરેક ગામ અને શહેરમાં “પતંજલિ એનર્જી સેન્ટર” ઉભું કરવામાં આવે જેથી કાર્બન ઉત્સર્જન ઓછું થાય.
સાથે સાથે કંપનીએ ખાસ વેસ્ટ મેનેજમેન્ટની પદ્ધતિઓ અપનાવી છે. જેમ કે, પતંજલિ યુનિવર્સિટીમાં સૂકો કચરો ખાતરમાં ફેરવવામાં આવે છે અને ગાયનું છાણ ધાર્મિક સામગ્રી બનાવવા માટે વપરાય છે. આ રીતે પ્રાચીન જ્ઞાનને આધુનિક ટેક્નોલોજી સાથે જોડવામાં આવે છે.
પર્યાવરણને અનુકૂળ પ્રોડક્ટ્સ અને પેકેજિંગ
કંપની પર્યાવરણને અનુકૂળ પેકેજિંગ અને કેમિકલ-ફ્રી પ્રોડક્ટ્સ પર ભાર મૂકે છે.
આયુર્વેદિક દવાઓ, ઓર્ગેનિક ફૂડ અને નેચરલ કોસ્મેટિક્સ દ્વારા ગ્રાહકોને સ્વસ્થ અને સુરક્ષિત વિકલ્પો આપે છે.
પતંજલિ માને છે કે સાચી પ્રગતિ ત્યારે જ શક્ય છે જ્યારે માણસ અને પ્રકૃતિ બંનેનું સમાન ધ્યાન રાખવામાં આવે.
ઓર્ગેનિક બિઝનેસની પડકારો
હજી પણ ઓર્ગેનિક પ્રોડક્ટ્સનું માર્કેટિંગ અને વિતરણ પડકારરૂપ છે. પરંતુ કંપનીનું માનવું છે કે તેનો વિશ્વાસપાત્ર બ્રાન્ડ અને સીધો ગ્રાહકો સાથેનો સંબંધ તેને આ અવરોધો પાર કરવામાં મદદ કરી રહ્યો છે.
પતંજલિ માને છે કે તેનું ઓર્ગેનિક મિશન માત્ર ભારતમાં નહીં, પરંતુ સમગ્ર વિશ્વમાં સસ્ટેઇનેબિલિટી અને પર્યાવરણ રક્ષણનું ઉદાહરણ પૂરું પાડે છે. તેમનો વિશ્વાસ છે કે વ્યવસાય અને પર્યાવરણની કાળજી સાથે સાથે ચાલી શકે છે, જેથી ગ્રાહકોને પણ ફાયદો મળે અને ધરતી પણ સુરક્ષિત રહે.